اصول طراحی آشپزخانه

آشپزخانه یکی از مهم‌ترین و پرکاربرد‌ترین فضاها در خانه می‌باشد که از اهمیت بالایی برخوردار است، بنابراین طراحی آن باید کاربردی و مطابق نیازهای روزمره افراد باشد. امروزه نقش آشپزخانه در خانه‌‌ها فراتر از یک اتاق جداگانه برای آشپزی است و بیشتر افراد به دنبال داشتن فضایی باز برای آشپزی، غذا خوردن و آغاز کردن روزشان هستند؛ در واقع مفهوم آشپزخانه در طراحی داخلی مدرن، داشتن یک مرکز اجتماعی راحت برای اعضای خانواده می‌باشد و به همین علت آشپزخانه را قلب خانه می‌نامند، این بدان معناست که طراحی چیدمان آشپزخانه بسیار حائز اهمیت است.

طراحی آشپزخانه یکی از ضرور‌ی‌ترین کارهایی است که هنگام ساخت یا بازسازی خانه‌ها باید به آن توجه کرد. اگر یک آشپزخانه زیبا، شیک و در عین حال استاندارد و کاملاً کاربردی میخواهیم، باید در زمان تصمیم گیری در مورد بخش‌های مختلف آن، تمامی اصول طراحی آشپزخانه را بطور کامل در نظر داشته باشیم و رعایت کنیم. رعایت نکردن حتی یکی از اصول مهم طراحی آشپزخانه، باعث خواهد شد تا از نتیجه نهایی بازسازی و یا اجرای دکوراسیون داخلی آشپزخانه مورد نظرمان ناراضی باشیم.

جانمایی مناسب آشپزخانه

از نظر قواعد و اصول هر کدام از فضاها باید در جای مناسب و در ارتباط درست با سایر فضاها قرار بگیرند تا هم از نظر عملکرد در بالاترین سطح خودشان باشند و هم دسترسی و استفاده از آنها راحت باشد. همان طور که میدانید خانه از دو بخش عمومی (شامل فضای نشیمن، پذیرایی، ناهارخوری) و خصوصی (اتاق های خواب، کار، مطالعه و …) تشکیل می‌شود که فضاهای خدماتی به آنها سرویس می‌دهند (مثل آشپزخانه، حمام و سرویس های بهداشتی و …).

البته در متراژ‌های بزرگتر فضاهای نیمه خصوصی (مثل اتاق تماشای تلویزیون، نشیمن خصوصی تر و …) هم خواهیم داشت؛ اما نکته مهم این است که در حالت ایده‌آل، آشپزخانه باید در حد فاصل بین فضاهای عمومی و خصوصی باشد تا هم بتوانیم به هر دوی این فضاها سرویس دهیم و هم تفکیک مناسبی را بین این دو فضا ایجاد کند. (تصور کنید مهمان‌ها برای رسیدن به نشیمن و پذیرایی از بخش خصوصی خانه شما عبور کنند! یا مثلا وقتی برای خانتان خرید کردید از فضاهای دیگر عبور کنید و بعد به آشپزخانه برسید تازه ممکنه است مهمان‌ها هم ببینند که چه چیزی خریدید! که خیلی حس خوشایندی نیست).

ابعاد و اندازه استاندارد

یکی از مهم‌ترین اصول طراحی، رعایت ابعاد استاندراد نقشه و پلان آشپزخانه است. منظور از ابعاد استاندارد آشپزخانه، حداقل ارتفاع سقف آشپزخانه، مساحت، طول و عرض آشپزخانه و حداقل طول، عرض و مساحت فضای آزاد آشپزخانه است. همچنین ابعاد استاندارد نقشه آشپزخانه، به نوع کاربری آشپزخانه نیز بستگی دارد. یعنی اینکه آیا از آشپزخانه بعنوان غذاخوری نیز استفاده می‌شود یا صرفاً در آن پخت و پز انجام می‌شود.

متأسفانه بسیاری از مواقع در زمان طراحی دکوراسیون داخلی آشپزخانه برای ساخت ساختمان جدید و یا در زمان تغییر نقشه و بازسازی خانه، به این حداقل ابعاد و استانداردها توجه نمی‌شود که باعث غیر اصولی شدن نقشه و نهایتاً نارضایتی مالک خانه از فضای آشپزخانه منزل خود می‌شود. طراحی نقشه آشپزخانه باید با توجه به حداقل ابعاد و استانداردهایی که در ادامه بیان شده است انجام شود:

1. حداقل مساحت

برای خانه‌های مسکونی که آشپزخانه فقط بعنوان فضای پخت و پز استفاده می‌شوند، حداقل مساحت استاندارد باید ۵.۵ متر مربع باشد. حداقل مساحت فضای آزاد، یعنی بخشی که کابینت، کمد یا سایر لوازم آن را اشغال نکرده باشد، باید حداقل ۲.۷۵ متر مربع باشد. اگر از فضای آشپزخانه علاوه بر پخت و پز، برای صرف غذا نیز استفاده شود، براساس اصول طراحی، باید حداقل مساحت استاندارد ۷.۵ متر مربع در نظر گرفته شود.

2. حداقل عرض استاندارد فضای

فضای آشپزخانه مسکونی باید حداقل ۱.۸ متر، عرض داشته باشد. در مورد آشپزخانه‌هایی که بصورت دیواری تعبیه می‌شوند، باید فضایی به عرض حداقل ۹۰ سانتیمتر بعنوان فضای کار مقابل کابینت‌ها و کمدها در نظر گرفته شده باشد.

3. حداقل ارتفاع سقف

براساس اصول طراحی، حداقل ارتفاع سقف آشپزخانه مسکونی میبایست ۲.۴ متر باشد.

4. حداقل ابعاد پنجره نورگیر

باید توجه داشته باشیم که در طراحی داخلی منزل، برخی از فضاهای اصلی الزاماً باید نورگیری طبیعی از حداقل یک پنجره اختصاصی داشته باشند. آشپزخانه نیز یکی از فضاهایی است که باید حتماً از حداقل یک پنجره اختصاصی برای آن فضا، نور طبیعی از سمت حیاط ساختمان یا خیابان مجاور ساختمان و یا نورگیر ساختمان داشته باشد. این موضوعی است که متأسفانه در بسیاری از پروژه‌های دکوراسیون داخلی یا بازسازی خانه به آن توجه نمی‌شود. ابعاد استاندارد پنجره آشپزخانه برای نورگیری طبیعی، باید حداقل یک هشتم مساحت آشپزخانه باشد. یعنی باید نسبت مساحت پنجره آشپزخانه به مساحت کف، حداقل ۱ به ۸ باشد.

5. حداقل ابعاد کابینت‌ها

مسیر رفت و آمد هر آدم بالغ به خاطر عرض شونه‌ها حداقل 60 سانتی‌متر است پس در طراح باید در نظر گرفته شود. ارتفاع کابینت‌های زمینی 85 تا 92 سانتی‌متر و عرضشان هم 60 سانتی‌متر است. فاصله بین کابینت‌های زمین و هوایی 55 سانتی‌متر ، ارتفاع کابینت‌های هوایی هم  200 سانتی‌متر (که قابل درسترسی باشند) و به عرض 35 سانتی‌متر باید در نظر گرفته شود.

6. ابعاد استاندارد برای عناصر مختلف

 

• • ارتفاع کابینت‌های بالا: اغلب بین ۵۰ تا 100 سانتی‌متر 

• • ارتفاع کمد عمودی: اغلب بین 170 تا ۲۲۰ سانتی‌متر (بسته به قد شخص) 

• • ارتفاع کابینت‌های پایین: معمولا بین ۷۰ تا 80 سانتی‌متر 

• • ارتفاع کانتر: ارتفاع مناسب برای آماده‌سازی و غذا خوردن بین ۸۹ تا ۹۱ سانتی‌متر

7. حداقل ابعاد اجزای اصلی

یک نکته خیلی مهم! ابعاد و اندازه‌هایی که در جداول زیر است برای اینکه میزان فضای اشغال شده را بدانید به صورت فرضی هستند و خیلی دقیق نیستند؛ اما برای اندازه دقیق بهتر است قبل از اجرا از سایت شرکت‌های سازنده آن برند ابعاد و اندازه‌هایی را که در اختیارتان گذاشته‌اند ببینید.

ابعاد و استانداردهای انواع یخچال:

نوع یخچال	ظرفیت	ارتفاع	عمق	عرض
ساید بای ساید	20 فوت تا 34 فوت	177 cm تا 197 cm	72 cm تا cm 77.6	cm 91 تا cm 97
دوقلو	32 فوت تا 40 فوت	180 cm تا 186 cm	60 cm تا 70 cm	120 cm تا 130 cm
فرانسوی	24 فوت تا 29 فوت	177.7 cm تا 185 cm	78.8 cm تا 92 cm	90.8 cm تا 92 cm
تک	14 فوت تا 21 فوت	182 cm تا 186.2 cm	74.1 cm تا 78.8 cm	83.6 cm تا 86 cm

ابعاد و استانداردهای انواع سینک ظرفشویی:

نوع سینک	ظرفیت	ارتفاع	طول	عرض
توکار	1 لگن	20 cm	80 cm	50 cm
توکار	1.5 لگن	20 cm	100 cm	50 cm
توکار	2 لگن	20 cm	120 cm	50 cm

ابعاد و استانداردهای انواع اجاق گاز:

نوع اجاق گاز	ظرفیت	ارتفاع	عمق	عرض
مبله	4 شعله	84 cm تا 88 cm	60 cm	60 cm تا cm 70
مبله	5 شعله	84 cm تا 88 cm	60 cm	80 cm تا cm 90
توکار (صفحه‌ای)	2 شعله	13 cm	50 cm	30 cm
توکار (صفحه‌ای)	4 شعله	13 cm	50 cm	58 cm
توکار (صفحه‌ای)	5 شعله	15 cm	50 cm	88 cm

طراحی آشپزخانه‌های کوچک

اهمیت طراحی در آشپزخانه‌های کوچک، با توجه به محدودیت زیاد فضا، نسبت به سایر دوچندان است. به این خاطر نکات مهمی باید رعایت بشوند که علاوه بر استفاده تمام و کمال از کل فضا، مقداری هم بزرگ‌تر از آن چیزی که هست، به نظر بیاید. مثلاً استفاده از کابینت‌های براق یا استفاده از کابینت‌هایی که تا سقف ارتفاع دارند. رنگ بندی روشن هم به بزرگ‌تر نشان دادن فضا کمک می‌کند. در آشپزخانه‌های بزرگی که فضای کافی برای قرار گرفتن جزیره در وسط آن‌ها وجود دارد، اگر جزیره قرار بگیرد نیاز به میز کار وجود ندارد. جزیره مثل میز کار عمل می‌کند. می‌توانیم روی جزیره سینک ظرفشویی هم داشته باشیم که کاربرد خیلی زیادی دارد.

طراحی آشپزخانه‌های بزرگ و متوسط

در طراحی آشپزخانه بزرگ ما محدودیتی از جهت فضا نداریم و می‌توانیم با خیال راحت اقدام به طراحی کنیم. البته بزرگ بودن فضا با اینکه طراحی را راحت می‌کند اما باز هم باید طراحی برای این آشپزخانه‌ها انجام داد. طراحی علاوه بر استفاده درست از فضا، باعث زیبایی و نظم بخشی به تأسیسات می‌شود.

مثلث کار

مثلث کار آشپزخانه، یکی از اصول طراحی است که کمک می‌کند یک فضای آشپزی کاملاً کاربردی و استاندارد داشته باشیم. مثلث کار، در واقع یک مثلث فرضی است که سه گوشه (رأس مثلث) آن، سه بخش اصلی آشپزخانه یعنی یخچال، ظرفشویی و اجاق گاز در نظر گرفته می‌شود.

برای اینکه بدانیم چرا در نظر گرفتن مثلث کار، تا این حد در کاربری آشپزخانه اهمیت دارد، باید به رفتار خودمان در زمان کار در آشپزخانه توجه کنیم. واضح است که برای کار در آشپزخانه باید دائماً بین این سه بخش و سه وسیله، حرکت کنیم. یعنی دائماً بین ظرفشویی، اجاق گاز و یخچال در حال حرکت هستیم. بنابراین فاصله بین این سه وسیله با یکدیگر که مثلث کار را شکل می‌دهد، بسیار اهمیت دارد.

البته باید توجه داشته باشیم که گاهی اوقات فضای زیادی برای طراحی یک آشپزخانه بزرگ در اختیار نیست و ممکن است نیاز باشد آشپزخانه بصورت خطی طراحی شود. در این شرایط تمامی لوازم و کابینت‌های آشپزخانه همگی بر روی یک دیوار در نظر گرفته می‌شوند که در این شرایط امکان در نظر گرفتن مثلث کار آشپزخانه وجود ندارد. اما باز هم در این شرایط باید حداقل و حداکثر فاصله بین لوازم اصلی آشپزخانه تا حد ممکن در زمان طراحی رعایت شود.

در یک طراحی خوب فاصله بین این سه عنصر باید در راحت‌ترین شکل ممکن باشد. اگر فاصله آنها خیلی کم باشد، منطقه کار کوچک و تنگ می‌شود و اگر خیلی زیاد باشد، وسایل از یکدیگر دور می‌شوند و باعث خسته‌شدن آشپز می‌شود. به عنوان یک قاعده کلی، وقتی طول‌های مثلث را با هم جمع می‌کنیم، مجموع آن نباید کمتر از 3.5 متر، و بیش از 6.5 متر باشد.

پس هرچقدر این مثلث دارای اضلاع کوچکتری باشد، طراحی بهتر است. البته این موضوع خیلی ظرافت دارد. یعنی با این که ابعاد مثلث طلایی باید کوچک باشد، اما در عین حال باید کاربردی باشد. به عبارت دیگر مثلث نباید آنقدر کوچک باشد که سایر قسمت‌های آشپزخانه را در برنداشته باشد و فضای کافی برای رفت و آمد وجود نداشته باشد.

دانستن ترتیب انجام کارها در آشپزخانه باعث می‌شود بتوانیم طراحی کارآمدتری برای یک آشپز و ساکنان خانه ارائه دهیم. در ادامه ترتیب فعالیت‌هایی که برای تهیه غذا انجام می‌شود، که شامل تمام مراحل از جمله برداشتن مواد غذایی، آماده سازی، پختن، خوردن غذا و در نهایت تمیز کردن است را بررسی کرده و برای هر کدام از آنها جای مخصوص خود را در آشپزخانه تعریف می‌کنیم تا هنگام انجام کارها راحتی بیشتری را احساس کنیم. 

 

• •  محل نگهداری مواد غذایی: محل تخلیه و باز کردن مواد غذایی، ذخیره در یخچال، فریزر و کابینت.

• • شستشو: محل شستشو، پوست کندن، خرد کردن، الک کردن، شستشو ظروف.

• • آماده سازی: محل مخلوط کردن غذا و آماده‌سازی برای پخت.

• • پخت: محل استفاده از اجاق گاز برای جوشاندن و سرخ کردن، کباب کردن، استفاده از فر برای پختن و تفت دادن، مایکروویو برای یخ زدایی و حرارت دادن.

• • سرو کردن: محل گرم کردن غذا و نگهداری کارد، چنگال، ظروف و چاشنی‌ها.

• • خوردن غذا : محل چیدن میز و غذا خوردن.

خالی بودن فاصله بین لوازم اصلی:

یکی دیگر از اصول طراحی، عدم وجود مانع در مسیر حرکت بین لوازم اصلی است. بدلیل اینکه در زمان کار در آشپزخانه، در این سه مسیر، یعنی سه ضلغ مثلث کار، دائماً در حرکت هستیم، باید به گونه‌ای طراحی و چیدمان آشپزخانه انجام شود که مانعی در فاصله بین این لوازم یا همان اضلاع مثلث کار، وجود نداشته باشد.

حداکثر طول اضلاع مثلث کار در آشپزخانه:

نکته مهم دیگر در اصول طراحی، رعایت حداکثر فاصله بین لوازم اصلی است. دلیل اهمیت این موضوع این است که طول اضلاع مثلث کار، مشخص کننده فاصله این سه وسیله اصلی یعنی اجاق گاز، یخچال و ظرفشویی از یکدیگر است. بازهم بدلیل آنکه این مسیر دائماً باید توسط شخص استفاده کننده از آشپزخانه طی شود، نباید فاصله بین آنها طولانی‌تر از حد لازم باشد.

این فاصله معمولاً نباید بیش از ۲ متر و ۷۵ سانتیمتر در نظر گرفته شود. یعنی مسیری که از مقابل هر یک از این سه وسیله تا مقابل وسیله دیگر حرکت می‌کنیم، نباید بیش از ۲ متر و ۷۵ سانتی‌متر باشد. طولانی‌تر بودن این فاصله باعث فعالیت غیر ضروری و خستگی بیش از حد نیاز، در زمان کار در آشپزخانه می‌شود. در نهایت، محیط مثلث کار در آشپزخانه یا همان مجموع فاصله سه وسیله از یکدیگر، نباید از حداکثر ۸ متر بیشتر باشد. البته لازم به ذکر است که ابعاد و فاصله‌های تعیین شده در این بخش، تنها یک توصیه می‌باشند و استاندارد دقیق و یکسانی در تمامی منابع معماری داخلی وجود ندارد.

حداقل طول اضلاع مثلث کار:

از طرف دیگر، همانطور که حداکثر فاصله بین لوازم اصلی آشپزخانه در اصول طراحی اهمیت دارد، حداقل فاصله بین آنها نیز بسیار مهم است. فاصله بین این سه بخش یا وسیله اصلی آشپزخانه یا همان طول اضلاع مثلث کار آشپزخانه، نباید از حد استاندارد کمتر باشد.

اگر فاصله بین هر یک از این لوازم بسیار کم باشد، فضای کافی برای کار در اطراف هر یک از این لوازم بسیار پرمصرف وجود نخواهد داشت. درواقع کاملاً واضح است که در زمان کار در مقابل سیک ظرفشویی یا اجاق گاز و یا یخچال، نیاز به فضای باز کافی در اطراف خود داریم. رعایت این حداقل فاصله، کمک میکند تا این فضای مورد نیاز را در اطراف لوازم اصلی آشپزخانه در اختیار داشته باشیم.

این فاصله یا طول اضلاع مثلث کار آشپزخانه، نباید از ۱ متر و ۲۰ سانتی متر کمتر در نظر گرفته شود. یعنی فاصله‌ای که از مقابل هر یک از این سه وسیله تا مقابل وسیله دیگر طی می‌کنیم، نباید از ۱ متر و ۲۰ سانتی‌متر کمتر باشد. باز هم لازم به ذکر است که ابعاد و اندازه‌های مشخص شده در این بخش بعنوان حداقل فواصل لوازم اصلی آشپزخانه، در تمامی منابع معماری داخلی یکسان نیست و تنها این اعداد بعنوان پیشنهاد از سوی برخی منابع معتبر مطرح شده است.

دلیل مهم دیگر که باعث می‌شود رعایت فاصله حداقل بین لوازم اصلی آشپزخانه یکی از اصول طراحی آشپزخانه باشد، پاشش و کثیفی ناشی از پخت و پز بر روی اجاق گاز است. به این ترتیب اگر فاصله اجاق گاز از یخچال یا سینک ظرفشویی کمتر از حد استاندارد باشد، پخت و پز بر روی اجاق گاز دائماً باعث کثیفی آنها خواهد شد.

نکات چیدمان استاندارد لوازم در طراحی:

در مورد چیدمان لوازم اصلی مانند اجاق گاز، یخچال، ماشین ظرفشویی و سینک ظرفشویی، باید به نکات زیر توجه داشته باشیم تا اصول طراحی تا حد ممکن در طراحی ما رعایت شده باشد:

 

• • گاز و یخچال با هم دعوا دارند: گاز نباید در کنار یخچال قرار بگیرد. چون یخچال در مجاورت با حرارت، آسیب می‌بیند و باعث ضرر مالی شما می‌شود.

• • یخچال را خفه نکنید و در جای درست قرار دهید: اگر یخچال در داخل محفظه‌ای که مخصوص آن تعبیه شده، قرار گرفته است باید حتماً چرخش هوا در اطراف آن را در نظر گرفت. یخچال وسیله‌ای در خانه است که بیش از سایر لوازم توسط تمامی اعضای خانه مورد استفاده قرار می‌گیرد. بنابراین بهتر است یخچال را در نزدیکی درب ورود و خروج آشپزخانه قرار دهیم تا دسترسی آن راحت‌تر باشد. همچنین تا حد ممکن بهتر است محل و زاویه چیدمان یخچال به نحوی باشد که با باز شدن درب یخچال، داخل آن بطور کامل از سمت سالن یا پذیرایی خانه دیده نشود. البته محل قرارگیری یخچال باید به نحوی انتخاب شود که مانع عبور و مرور نشده و درب یخچال بطور کامل و بدون مزاحمت تا انتها باز شود تا امکان نظافت و استفاده کامل از آن وجود داشته باشد.

• • میز کار را فراموش نکنید: در کنار اجاق گاز و یخچال و سینک ظرفشویی بهتر است به اندازه کافی کابینت‌های زمینی در نظر گرفته شود تا در زمان استفاده از هر یک از این وسایل، امکان استفاده از صفحه روی این کابینت‌ها بعنوان میز کار فراهم باشد. پس برای طراحی می‌توانید میزکار یا کانتر در آن در نظر بگیرید. میزکار، قسمتی از صفحه روی کابینت است که طول آن بیشتر از 80 سانتی‌متر و در فاصله بین گاز و سینک قرار دارد. روی آن، می‌توانید سبزیجات و گوشت و … را خرد کنید.

• • استفاده بهینه از فضا: زیر کانتر بهترین گزینه برای قرارگرفتن چند عدد کشو و ماشین ظرفشویی است.

• • سینک و ماشین ظرفشویی با هم دوست هستند، آن‌ها را جدا نکنید: محل قرارگیری ماشین ظرفشویی باید نزدیک سینک ظرفشویی باشد. برای قراردادن ظرف‌ها از روی سینک در داخل ماشین ظرفشویی، نباید مسافت زیادی را طی کنیم. همچنین بدلیل رطوبت زیاد سینک ظرفشویی و کابینت‌های اطراف آن، بهتر است سینک در نزدیکی پنجره و بازشو آن قرار بگیرد تا هم تابش نور خورشید و هم جریان هوا در این بخش وجود داشته باشد.

• • پنجره شش‌های آشپزخانه است، از آن غافل نشوید: پنجره‌ها نیز یکی دیگر از مواردی هستند در طراحی و کابینت تاثیرگذار می‌باشند. باید به گونه‌ای باشد که پنجره به عنوان عنصر روشنایی بخش آشپزخانه، بیشترین کارایی را داشته باشد.

• • آشپزخانه‌های ستون دار: نیز اصول طراحی خاص خود را دارند. به طور کلی وجود ستون محدودیت‌هایی را برای طراحی ایجاد می‌کند که البته در صورتی که به درستی از آن استفاده شود، می‌تواند حتی به مزیت طراحی تبدیل شود.

انواع حالت‌های طراحی آشپزخانه و اصول طراحی هر کدام

آشپزخانه‌ها را می‌توان به شکل‌ها و حالت‌های مختلفی طراحی نمود و چیدمان آن را در نظر گرفت. این شکل‌ها و حالت‌های مختلف بستگی به متراژ و ابعاد فضا و تعداد و طول دیوارها که می‌توانند بعنوان محل نصب یا قرارگیری کابینت یا لوازم از آنها استفاده نمود، دارند. به زبان ساده‌تر، باید دید که در داخل فضای آشپزخانه، کدام دیوارها بازشو یا پنجره نداشته و نصب کابینت بر روی آنها یا قرار دادن لوازم در مقابل آنها مانع رفت و آمد نخواهد شد.

سه طرح اصلی برای مثلث کار وجود دارد: u شکل، L شکل و گالری یا خطی. در طراحی به شکل u، یک مسیر مثلثی از سینک ظرفشویی در یک دیوار و اجاق گاز در دیوار دیگر و یخچال در دیوار سوم وجود دارد. در طراحی به شکل L، یکی از وسایل اصلی مثلث کار در یک دیوار و دو وسیله دیگر در دیوار دیگر قرار دارند. در شرایطی که فضای کمی در دسترس باشد، هر سه عنصر در امتداد یک دیوار قرار می‌گیرند(مانند امکانات پخت و پز در کشتی) و اینگونه طراحی در آشپزخانه گالری نامیده می‌شود.

به خاطر داشته باشید افرادی که مستقیماً در آشپزی دخیل نیستند، اغلب نیاز زیادی به یخچال دارند. از سه جزء مثلث کار، یخچال باید در گوشه بیرونی مثلث قرار گیرد تا دسترسی به آن آسان باشد؛ سینک ظرفشویی نیز باید در دسترس باشد، اما وسایل پخت و پز را می‌توان تا حد ممکن در دورترین نقطه مثلث و در جایی که بین راه نباشد قرار داد.

1. اجاق گاز و فر: از بین سه وسیله‌ای که مثلث کار را تشکیل می‌دهند، اجاق گاز به فضای بیشتری نیاز دارد؛ بنابراین هنگام طراحی موقعیت اجاق گاز، باید فضای زیادی را در هر دو طرف آن بگذاریم، فاصله توصیه شده 400 میلی‌متر است. همچنین یک اجاق گاز به فاصله‌ای حدود 21 تا 30 اینچی از بالا نیز نیازدارد تا آشپز بتواند به راحتی به مشعل‌های عقب نیز دسترسی داشته باشند و سیستم تهویه نیز بتواند کار خود را به درستی انجام دهد.

2. جزیره: با افزودن یک جزیره در طراحی آشپرخانه، می‌توان محل کار را از محل ناهارخوری جدا کرد. جزیره در آشپزخانه باعث می‌شود افراد بتوانند بدون آنکه مزاحم فضای کاری شوند از فضای آشپزخانه استفاده کنند. یک جزیره همچنین فضای زیادی برای نگهداری وسایل را در اختیار ساکنین قرار می‌دهد، علاوه بر این در صورت تمایل می‌توان سینک، ماشین ظرفشویی و سطل زباله‌ را نیز در جزیره تعبیه کرد.

3. سینک ظرفشویی: سینک ظرفشویی سومین جزء در مثلث است و ما بیشترین وقت خود را در آن قسمت می‌گذرانیم. ابعاد سینک بر اساس نیاز افراد ساکن در منزل است و می‌تواند بسیار متفاوت باشد. حداقل طول پیشخوان باید 36 اینچ در یک طرف سینک ظرفشویی و 24 در طرف دیگر سینک باشد که به شما امکان می‌دهد از یک طرف آن برای قراردادن ظروف کثیف و از طرف دیگر برای خشک شدن ظروف استفاده کنید.

البته گاهی اوقات، محدودیت‌های تأسیساتی مانند مسیر خروجی لوله فاضلاب کفشور، سینک ظرفشویی، ماشین لباس‌شویی و ماشین ظرفشویی نیز، مانع استفاده از بخشی از فضای آشپزخانه بعنوان محل قرار گیری این لوازم می‌شود. در هر صورت با توجه به محدودیت‌هایی که به آنها اشاره کردیم، پس می‌تواند به پنج شکل و حالت مختلف طراحی شود.

1. طراحی خطی یا یکطرفه:

در شرایطی که فضای در دسترس برای طراحی در حدی محدود باشد که تنها بر روی یک دیوار بتوان کابینت و تمامی لوازم را طراحی نمود، میبایست آشپزخانه خطی یا یکطرفه طراحی کرده و در نظر بگیریم. دراین حالت طراحی آشپزخانه، میبایست تمامی کابینت‌ها و لوازم در طول یک دیوار و بصورت کاملاً خطی چیده شوند.

مشکل این نوع طراحی این است که براساس اصول طراحی، نمی‌توان مثلث کار را شکل داد. بنابراین اگر طول دیوار آشپزخانه که قرار است کل لوازم و کابینت‌های آشپزخانه بر روی آن طراحی شود، کم باشد، فاصله لوازم بیش از اندازه به یکدیگر نزدیک خواد شد و در نتیجه فضای کافی برای کار در آشپزخانه وجود نخواهد داشت و اگر طول این دیوار خیلی بلند باشد، فاصله بین لوازم اصلی بسیار زیاد خواهد شد که باعث می‌شود حرکت و جابجایی بین بخش‌های مختلف بسیار خسته کننده شود.

اما از فواید این نوع طراحی، فضای باز و کاربردی مقابل کابینت‌ها و لوازم است. این نوع طراحی در شرایطی که برای یک آشپزخانه اپن (باز) انجام شود، دست ما را برای استفاده از فضای باز مقابل آن باز خواهد گذشت. این فضای باز، می‌تواند برای قرار دادن میز غذاخوری استفاده شود. از طرف دیگر فضای مانور و حرکت در مقابل کابینت‌ها و لوازم آشپزخانه بسیار بزرگ خواهد بود.

یکی از اصول طراحی خطی یا یک طرفه، این است که تا حد ممکن، سینک ظرفشویی بین اجاق گاز و یخچال قرار بگیرد. چرا که رفت و آمد بین سینک با اجاق گاز و سینک با یخچال، معمولاً بیش از رفت و آمد مستقیم بین یخچال و اجاق گاز است. همچنین در مورد آشپزخانه‌های بسته‌ای که بصورت خطی و یک طرفه طراحی می‌شوند باید حتماً فضای خالی به عرض حداقل ۹۰ سانتی‌متر در مقابل کابینت‌ها و لوازم برای حرکت و جابجایی افراد در نظر گرفته شود.

2. طراحی دو طرفه:

در طراحی با مدل دوطرفه، اغلب 2 دیوار مقابل هم برای قرار دادن وسایل و کابینت‌ها وجود دارد که با رعایت اصول طراحی و ایجاد مثلث کار می‌توان یک فضای راحت و کاربردی ایجاد کرد. نکته مهم در رابطه با این نوع طراحی آشپزخانه، توجه به فضای آزاد بین کابینت‌های روبروی هم است. این فضای خالی باید حداقل به اندازه ۱۴۰ سانتی‌متر عرض داشته باشد. البته در آشپزخانه‌های کوچک که فضای کافی وجود ندارد، می‌توان با علم به اینکه کم بودن این عرض می‌تواند در کاربری استاندارد آشپزخانه مشکلاتی را ایجاد نماید، این عرض را تا ۹۰ سانتی‌متر کاهش داد.

هر میزان این فاصله بین کابینت‌ها و لوازم روبروی هم در طراحی این نوع تا حداکثر ۲ متر بیشتر باشد، کاربری آشپزخانه مناسب‌تر خواهد بود. البته تا حدی که حداکثر فاصله بین لوازم اصلی یعنی همان طول اضلاع مثلث کار، رعایت شود. در هر صورت این فاصله باید برای جابجایی دو نفر از کنار هم، نشتن، باز کردن درب کابینت‌ها، کمدها، یخچال و سایر لوازم کافی باشد.

3. طراحی L شکل:

در طراحی این نوع آشپزخانه L شکل، دو دیوار متقاطع، برای قرارگیری کابینت‌ها و لوازم آشپزخانه در دسترس می‌باشد. طراحی این نوع آشپزخانه ساده‌تر از دو نوع قبلی است. فضای بهتری برای طراحی و چیدمان در اختیار ما می‌باشد و براحتی می‌توانیم تمامی اصول طراحی استاندارد و زیبا را در آن رعایت کنیم.

4. طراحی U شکل:

زمانی که یک فضای کامل با حداقل سه دیوار برای جانمایی و چیدمان کابینت‌ها و لوازم آشپزخانه در اختیار ما باشد، می‌توانیم یک آشپزخانه U شکل طراحی کنیم. طراحی و چیدمان فضا بصورت U شکل، استانداردترین و بهترین حالت طراحی یک آشپزخانه کامل است. در این حالت، دست طراح برای انتخاب چیدمان استاندارد و کاربردی براساس اصول طراحی بسیار باز است.

همچنین نقطه قوت دیگر این نوع طراحی، فضای کار بیشتر و تعداد کابینت‌های زیاد است. اما مشکل این نوع طراحی این است که بیشترین مساحت آشپزخانه با کابینت‌ها و لوازم پر می‌شود و فضای باز کمتری در آشپزخانه باقی می‌ماند.

5. طراحی همراه با جزیره:

در اینجا منظور از طراحی با جزیره، جزیره‌هایی که بعنوان کانتر در مقابل اپن قرار می‌گیرند نیست. بلکه منظور این است که در طراحی آشپزخانه، بخشی از لوازم و کابینت‌های آشپزخانه مانند اجاق گاز یا سینک ظرفشویی در مرکز یا یک بخشی از فضای میانی آشپزخانه بر روی کابینت‌های جزیره‌ای شکل که از هیچ سمتی به دیوار متصل نیستند قرار می‌گیرد.

این نوع طراحی که جزو طرح‌های مدرن می‌باشد، اغلب برای آشپزخانه‌هایی با متراژ زیاد است و در کشور ما کمتر استفاده می‌شود. بنابراین در طراحی آشپزخانه ایرانی باید پیش از انتخاب این نوع طراحی، مطمئن شویم که مالکین و کاربران این نوع آشپزخانه‌ها، با شرایط استفاده از این نوع طراحی مدرن کاملاً آشنا هستند.

جانمایی اجاق و شیر گاز از مهمترین اصول طراحی آشپزخانه است

جانمایی و چیدمان اجاق گاز و شیر آن، یکی از اصلی‌ترین و شاید بتوان گفت خطر آفرین‌ترین بخش‌های طراحی کل یک خانه هستند. محل قرارگیری اجاق گاز در زمان طراحی آشپزخانه، باید بگونه‌ای طراحی شود که لبه اجاق گاز از نزدیکترین لبه بازشو پنجره‌های مجاور آن، حداقل ۸۰ سانتی‌متر فاصله داشته باشد.

همچنین محل قرارگیری اجاق گاز باید بگونه‌ای انتخاب شود که در مسیر پرتاب باد سیستم‌های گرمایش و سرمایش خانه مانند دریچه کولر آبی یا کولر گازی نباشد. در غیر اینصورت باید حداقل ۷ متر فاصله بین دریچه باد و اجاق گاز وجود داشته باشد. علت اهمیت این دو موضوع، امکان خاموش شدن شعله گاز در اثر وزش باد و در نتیجه پخش شدن گاز دی‌اکسیدکربن و نهایتاً انفجار خانه یا خفگی ساکنین خانه در اثر انتشار گاز می‌باشد.

همچنین شیر گاز اجاق گاز، باید حتماً در فضای باز بین کابینت‌های زمینی و دیواری و در فاصله حداقل ۱۰ سانتی‌متر و حداکثر ۳۰ سانتی‌متر باشد. این موضوع یکی از مهمترین اصول طراحی آشپزخانه است چرا که بخصوص در پروژه‌های بازسازی، بدون توجه به این استاندارد مهم، شیر گاز داخل کابینت جانمایی می‌شود که در مواردی باعث جمع شدن گاز داخل فضای کابینت و انفجار آن شده است. در ادامه می‌توانید با سبک روستیک هم بیشتر آشنا شوید.